ผีนางรำ ผีที่เป็นเอกลักษณ์ของไทย

ผีนางรำ

                       ผีนางรำ ในรอบหลายปีที่ผ่านมา ตัวละครผีสาวสวมมงกุฎตาแดงนั้นได้ออกฤทธิ์เดชให้ผู้ชมได้อกสั่นขวัญแขวนทั้งในภาพยนตร์ ละคร และซีรีส์รวมกันถึง 25 เรื่อง ไม่ว่าจะเป็นภาพยนตร์เรื่องดังอย่าง ผีสามบาท (2544) อารมณ์ อาถรรพณ์ อาฆาต (2545) ผีคนเป็น (2549) หอแต๋วแตก แหกกระเจิง (2552) หรือละครสุดฮิตเมื่อปี 2558 อย่างนางชฎาและห้องหุ่น 

                        ด้วยภาพฉายซ้ำที่มักให้ผีนางรำปรากฎตัวเพื่อตามหลอกหลอนหรือเข่นฆ่า อาจทำให้หลายๆ คนคิดว่าผีนางรำเป็นแค่ตัวละครที่คอยคุกคามความรู้สึกให้ผู้ชมได้สยองกันเพียงเท่านั้น แต่ผีไทยประเภทนี้สามารถสะท้อนวิธีคิดในสังคมไทย และมีความหมายมากกว่าความน่าขนลุกขนพอง ความผูกพันทางด้านความเชื่อที่ไม่มีวันหนีพ้น


                        สำหรับผู้ผลิตสื่อ “ผีนางรำ” เป็นสัญลักษณ์หนึ่งที่สะท้อนความเป็นไทยได้อย่างสมบูรณ์ ในมุมมองร่วมของสมาชิกทีมงานเดอะช็อค รายการวิทยุที่ให้ผู้ฟังโทรมาเล่าถึงประสบการณ์เรื่องราวเร้นลับยอดฮิต ได้แก่ กพล ทองพลับ เจ้าพ่อรายการผี ไพโรจน์ ดำมินเศก หรือ ขวัญ น้ำมันพราย และณภัทร เหมวงศ์ หรือ นัท เดอะช็อค ภาพวิญญาณหญิงสาวในชุดไทยออกลีลาร่ายรำ คือภาพแทนของความผูกพันทางด้านความเชื่อที่คนไทยไม่มีวันหนีพ้น “คนไทยมักจะคุ้นเคยกับนางรำ ชุดไทย หรือตุ๊กตานางรำที่เห็นอยู่ตามศาลพระภูมิ เพราะมันเป็นความเชื่อที่เราผูกพัน มันเลยทำให้สามารถผูกเรื่องเข้าไปได้ และนาฏศิลป์ไทยนั้นมีความขลัง ความเก่า และความโบราณ เลยทำให้บรรยากาศดูน่ากลัวมากยิ่งขึ้น” 

ผีนางรำ 2

                นอกจากความใกล้ชิดทางวัฒนธรรมแล้ว เอกลักษณ์ของนางรำเอง ทั้งการแต่งองค์ทรงเครื่องที่ดูเก่า และการแต่งหน้าคมเข้ม หรือท่าทางการร่ายรำที่อ่อนช้อยแต่ชวนเสียวสันหลังยามได้พบเห็น ก็เป็นปัจจัยที่ทำให้ผู้กำกับภาพยนตร์หลายๆ คนหยิบมาพัฒนาต่อเป็นเรื่องราวที่คอยสร้างความน่าสะพรึงกลัวให้กับผู้ชม นนทรีย์ นิมิบุตร ผู้กำกับภาพยนตร์ อารมณ์ อาถรรพณ์ อาฆาต (2545)  ที่ว่าด้วยคำสาปแช่งของหุ่นละครเล็ก ได้ให้คำตอบไว้อย่างสนใจไม่แพ้กันว่า “เพราะนางรำมีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง แม้กระทั่งท่าร่ายรำ เล็บ เป็นหนึ่งในวิญญาณที่คนจะรับรู้และสัมผัสได้ง่ายถึงความน่าสะพรึงกลัว นอกจากนี้ ยังเป็นสิ่งที่ใกล้ตัวและสัมผัสได้ งานวันเกิดก็มีรำอวยพร งานศพก็มีการรำ คืออยู่ใกล้เรามากจนรู้สึกว่าถ้าเกิดอะไรขึ้นกับนางรำ เราจะสามารถรู้สึกไปกับมันได้ เลยนำเรื่องนี้มาทำบนความเชื่อของการผิดครู การกระทำอะไรที่มันไม่ถูกต้อง” น

ผีนางรำ 3

                  เมื่อเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการสะท้อนหรือดัดแปลงวัฒนธรรมของชาติ ข้อถกเถียงหนึ่งที่มักเกิดขึ้นคือ การทำเช่นนี้จะทำให้ภาพลักษณ์ของนาฏศิลป์เป็นสิ่งที่น่าเกรงขามมากกว่าน่าจับต้องหรือไม่ เช่น กรณีละครเรื่องนางชฎา (2558) ที่ทางทีมงานต้องรื้อแล้วถ่ายทำบางส่วนใหม่ เพราะมีการปรับให้ตัวละครหลักแต่งชุดธรรมดาเวลาตามหลอกหลอน จากที่ตอนแรกเป็นชุดนางรำ โดยภาคินัย กสิรักษ์ เจ้าของนามปากกา ภาคินัย ผู้ประพันธ์นิยายเรื่องดังกล่าวได้อธิบายทางเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า ที่ต้องเปลี่ยนการแต่งกายนั้น เป็นเพราะเกรงว่าจะทำให้คนฝังใจกลัวว่านางรำต้องเป็นผี และนางรำคือสิ่งน่ากลัว หรือกรณีภาพยนตร์เรื่องเศียรสยอง (2558) ที่กลุ่มปกป้องนาฏดุริยางคศิลป์แห่งประเทศไทยออกมาต่อต้านการนำโขนไปใช้ในภาพยนตร์แนวสยองขวัญ รวมไปถึงกระแสวิจารณ์บนโลกออนไลน์ที่มองว่าการทำเช่นนี้จะทำให้ภาพลักษณ์ของนาฏศิลป์ไทยยิ่งมีความน่ากลัวมากกว่าความน่าเคารพ

เครดิตภาพ 

“มะนาว The Glass Girls” สาวสวยน่ารัก ผู้พากย์เสียงผีนางรำใน “Home Sweet Home” (sanook.com)

เผยโฉมหน้าสาวผู้ให้เสียงพากย์ผีนางรำสุดหลอน จากเกม Home Sweet Home 2 (kapook.com)

บทความที่คุณอาจสนใจ ผีถ้วยแก้ว การละเล่นอาถรรพ์